Bir keresinde harici diskimi masadan düşürdüm. Disk çalışıyordu ama içindeki klasörlerin yarısı açılmıyordu. O gün on yıllık fotoğraflarımın tek kopyasının o metal kutunun içinde olduğunu fark ettim ve gerçekten midem bulandı. Şansıma bir kısmını kurtarabildim, ama o günden sonra dosya yedekleme konusunu "bir gün yaparım" listesinden çıkarıp haftalık rutinime aldım. Aşağıda anlatacaklarım teorik bilgi değil; yıllar içinde deneyerek, birkaç kez de canım yanarak öğrendiğim şeyler.
Yeni başlayanların yaptığı en büyük hata her şeyi yedeklemeye çalışmak. Bilgisayarımdaki dosyaların büyük kısmı zaten yeniden indirilebilir: program kurulum dosyaları, izlediğim diziler, oyun dosyaları. Bunları yedeklemek diski gereksiz doldurmaktan başka işe yaramıyor.
Ben oturup şu ayrımı yaptım ve size de aynısını öneriyorum:
Birinci gruba giren dosyaların hepsini tek bir ana klasörün altına taşıdım. Masaüstünde dağınık duran dosyalar bir süre sonra mutlaka gözden kaçıyor. Tek klasör mantığına geçtikten sonra yedekleme işi bende on beş dakikadan bir dakikaya indi.
Profesyonellerin kullandığı basit bir kural var ve ev kullanıcısı için de fazlasıyla mantıklı: verinizin 3 kopyası olsun, bunlar 2 farklı ortamda tutulsun, 1 kopya da evinizin dışında bulunsun.
Benim düzenim şöyle işliyor:
Neden evin dışında bir kopya? Çünkü hırsızlık, yangın veya su baskını gibi olaylar bilgisayarı da diski de aynı anda alıp gidiyor. Bulut tam bu senaryo için var. Aynı şekilde bir zararlı yazılım bilgisayarınıza bulaşırsa, o anda takılı duran harici diski de şifreleyebilir; işte bu yüzden diski işim bittiğinde çıkarıyorum.
İlk harici diskimi "en ucuzu" diye almıştım, iki yıl dayandı. Şimdi seçerken şunlara bakıyorum:
Kopyalamayı elle sürükleyerek de yapabilirsiniz, ama Windows'un Dosya Geçmişi veya macOS'un Time Machine gibi yerleşik araçları işi otomatiğe bağlıyor. Ben ilk yıl elle kopyaladım, sonra "geçen hafta unuttum" demeye başlayınca otomatiğe geçtim. Unutmak insani; sistemi insana bırakmamak lazım.
Bulut hizmetleri çoğu kişi için en kolay başlangıç, çünkü kurulum sonrası hiçbir şey yapmanız gerekmiyor. Ücretsiz paketler genelde birkaç gigabayt veriyor; belgeler ve tarama evraklar için yeter, fotoğraf arşivi için yetmez. Ücretli plana geçmeden önce şunları kontrol ediyorum:
Bir de şu tuzağa dikkat: bulut klasöründe dosya silmek, senkron sayesinde bilgisayarınızdan da silmek anlamına geliyor. Senkronizasyon bir yedek değil, bir aynadır. Gerçek yedek, asıl veriden bağımsız duran kopyadır. Bu ayrımı anlamak işin en can alıcı kısmı.
Test edilmemiş yedek, yedek sayılmaz. Ben üç ayda bir şunu yapıyorum: harici diski takıp rastgele üç dosya seçiyorum, birini fotoğraf, birini belge, birini video olacak şekilde. Açıp gerçekten çalıştıklarına bakıyorum. Bulut tarafında ise bir dosyayı bilgisayardan bağımsız olarak, tarayıcıdan indirip açıyorum.
Bir kere bu testte klasörlerin adının doğru göründüğünü ama içeriklerinin boş kopyalandığını fark ettim. Eğer test etmeseydim bunu ancak felaket anında öğrenecektim.
Küçük bir öneri daha: yedek aldığınız tarihi bir yere not edin.